ბიზნესის სოციალური პასუხისმგებლობის როლი კორონავირუსთან ბრძოლის პირობებში

კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობა (CSR) ხშირი განხილვის საგანს წარმოადგენს როგორც ბიზნეს წრეებისთვის, ასევე ფართო აუდიტორიისთვისაც. ეს თემა განსაკუთრებით აქტუალურია დღეს, როდესაც მსოფლიოს ერთი საერთო გამოწვევა – Covid-19-თან ბრძოლა აერთიანებს.

მთავრობები, რა თქმა უნდა, ვალდებული არიან, ყველაფერი გააკეთონ პანდემიასთან საბრძოლველად, ადამიანების სიცოცხლის გადასარჩენად და ამის პარალელურად, ეკონომიკის შესანარჩუნებლად. ეს მათ ძირითად პასუხისმგებლობად მიიჩნევა.  თუმცა, ამ პროცესმა აჩვენა, რომ მდგომარეობის გამოსასწორებლად მხოლოდ ოფიციალურად პასუხისმგებელი პირების ძალისხმევა არ კმარა. მაშინ, როდესაც #დარჩისახლში კამპანია თითოეული მოქალაქის პასუხისმგებლობას წინა პლანზე აყენებს, საინტერესოა, როგორია ბიზნესის როლი Covid-19-თან ბრძოლაში?! რას აკეთებენ კომპანიები, როგორც ჩვენი საზოგადოების შემადგენელი ნაწილები, საერთო საქმისთვის? ან რა შეუძლიათ, რომ გააკეთონ უკეთ?

საქართველოში კორონავირუსის გავრცელების პრევენციისთვის შექმნილი სპეციალური ვებ-გვერდის – Stopcov.ge-ის თანახმად, პანდემიასთან ბრძოლის პროცესში მაღალი სოციალური პასუხისმგებლობა უკვე გამოავლინა საქართველოში მოღვაწე 170-მა კომპანიამ. Covid-19-ის პრევენციისთვის შექმნილ ფონდში ჩარიცხული თანხების მოცულობა უკვე 131 მილიონს აღემატება. ეს უდავოდ დასაფასებელი ნაბიჯია, თუმცა ქართულ კომპანიებს სოციალური პასუხისმგებლობა მხოლოდ ამ ფორმით არ გამოუხატავთ. საკმაოდ ბევრმა კომპანიამ სოციალური პასუხისმგებლობა სხვა აქტივობებითაც გამოავლინა – მათ შორის იყო როგორც პროფილური აქტივობები (მაგალითად: ექიმების საწვავით ან საკვებით მომარაგება; სესხების რესტრუქტურიზაცია და ა.შ.) ასევე არაპროფილური  მიმართულებებით. დასანანია, რომ რიგ შემთხვევებში, არასაკმარისი კომუნიკაციიდან  გამომდინარე,  აღნიშნული კომპანიების სოციალურად პასუხისმგებლიანმა ნაბიჯებმა ვერ მიაღწია მომხმარებლის ყურამდე და მოაკლო ისინი ორმხრივი სარგებლიანობაზე დაფუძნებული პოზიტიური რეპუტაციის დამკვიდრების შესაძლებლობას.

ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ ქართული საზოგადოება, მათ შორის კონკრეტული ბრენდების მომხმარებლები, საკმაოდ კრიტიკულად არის განწყობილი მსხვილი კომპანიების მხრიდან გამოჩენილი სოციალური პასუხისმგებლობის, მათი საქველმოქმედო აქტივობების ინტენსივობის მიმართ. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მომხმარებლები ბიზნესს სამოქალაქო თვითშეგნების უფრო მაღალ სტანდარტებს უწესებენ, ვიდრე კომპანიების დიდ ნაწილს წარმოუდგენია.

ჩვენ ხშირად ვესაუბრებით მომხმარებლებს სხვადასხვა სფეროს ლიდერი კომპანიების იმიჯის და მათი ზოგადი საქმიანობის შეფასების მიზნით, ფოკუსური ჯგუფების, სატელეფონო თუ პირისპირი გამოკითხვების ფარგლებში (შენიშვნა: გამოკითხვის ეს ფორმა ეისითიში სრულიად ჩანაცვლდა სატელეფონო მეთოდით, Covid-19-ით გამოწვეული ახალი დღის წესრიგიდან გამომდინარე) და, აი, რას ამბობენ ისინი:

,,ვცდილობ ისეთ კომპანიასთან ვიყო და ვითანამშრომლო, რომელსაც აქვს დიდი სოციალური პასუხისმგებლობა და რაღაცით მაინც ქართველობას ეხმარება, ცდილობს წინ წამოწიოს და გააუმჯობესოს.“ [ქალი, 26 წლის]

 „კომერციული ორგანიზაციები არის მოკლებული რაღაც იდეას. ცხადია, მათი ძირითადი იდეა არის, გამოიმუშავონ რაც შეიძლება მეტი დოვლათი, მატერიალური სიკეთე, მაგრამ არ უნდა დაგვავიწყდეს გარკვეულწილად სოციალური პასუხისმგებლობა.“ [კაცი, 37 წლის]

 კომპანიის მხრიდან სოციალური პასუხისმგებლობის საბაზისო საფეხურების დაკმაყოფილებასთან ერთად, ბრენდის რეპუტაციის მნიშვნელოვან კომპონენტად განიხილება მისი მხრიდან ფართო საზოგადოებისთვის მოტანილი სხვა სარგებელიც.

სოციალური პასუხისმგებლობის საბაზისო საფეხურებად მოიაზრება:

Print

ბიზნესის სოციალური პასუხისმგებლობის ზედა საფეხურები კი უფრო ფართო, გლობალურ პასუხისმგებლობებს აკისრებს კომპანიებს, როგორც ჩვენი საზოგადოების განუყოფელ ნაწილებს. ამგვარ მიდგომას ბიზნესის სამოქალაქო თვითშეგნებას ან იგივე კორპორატიულ მოქალაქეობასაც უწოდებენ, რაც გულისხმობს იმ სოციუმის ეკონომიკური, ეკოლოგური და სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე ზრუნვას, რომელშიც ბიზნესი აღმოცენდა, ან/და რომელთანაც აქვს შეხება სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით. ქართულ რეალობაში, მცირე სამოქმედო არეალიდან გამომდინარე, ამგვარ სოციუმად მთელი ქვეყანა და მისი მაცხოვრებლები მოიაზრებიან. შესაბამისად, ბიზნესის გამოწვევაა, შესთავაზოს საზოგადოებას იმ ტიპის აქტივობები, რომელიც თვალნათელი და, ამასთანავე, სარგებლიანი იქნება მთლიანად ქართული საზოგადოებისთვის, ან მისი რომელიმე ჯგუფისთვის.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ქართული კომპანიების მიერ განხორციელებული სოციალური პასუხისმგებლობის პროექტების ირგვლივ მომხმარებელთა მეხსიერება საკმაოდ მწირია და უმეტესად საქველმოქმედო პროექტებით შემოიფარგლება. ამას ემატება ქვეყნის აღქმული მძიმე სოციალური ფონიც, რის გამოც მომხმარებლები CSR აქტივობების სასურველ მიმართულებად პირველ რიგში ქველმოქმედებას და, უფრო კონკრეტულად, ისეთ სენსიტიურ მიმართულებებს ასახელებენ, როგორიცაა ონკოპაციენტების მკურნალოის დაფინანსება, სოციალურად დაუცველი ოჯახების ან მიუსაფარი ბავშვების დახმარება. საზოგადოების მაღალი მგრძნობელობიდან და გადაუდებელი საჭიროებიდან გამომდინარე, ამავე კატეგორიას შეგვიძლია მივაკუთვნოთ კორონავირუსის პრევენციის ფონდში თანხის გადარიცხვაც.

თუმცა, რესპონდენტები ცალკე გამოყოფენ გრძელვადიანი ეფექტის მქონე კამპანიების აუცილებლობას ისეთ სფეროებში, რომლებიც უფრო ფართო სარგებლის მომტანი იქნება ქვეყნისთვის და საზოგადოებისთვის. ასეთად მიიჩნევა განათლების, ტექნოლოგიის და ეკონომიკის განვითარების კუთხით ინვესტირება. ქართულ რეალობაში ეკონომიკის განსაკუთრებით სენსიტიურ მიმართულებებს წარმოადგენს ტურიზმი და სოფლის მეურნეობა.

გასათვალისწინებელია, რომ ბიზნესის სოციალური პასუხისმგებლობის ფარგლებში განხორციელებული ან დაგეგმილი ღონისძიებები აკმაყოფილებდეს საბოლოო შემფასებლების, მომხმარებლების, მიერ განსაზღვრულ სამ ძირითად კრიტერიუმს:

1. დიდი მიზანი –  მნიშვნელოვანია, რომ კომპანიების მატერიალური და სხვა რესურსების მობილიზება მოხდეს ისეთი ინიციატივებისთვის, რომელიც მართლაც დიდ, აქტუალურ სარგებელს უკავშირდება. ჩვენს რეალობაში კორონავირუსთან და მის თანმდევ სირთულეებთან გამკლავება უდავოდ ასეთ გამოწვევას წარმოადგენს.

2. განგრძობადობა –  მომხმარებლები ეყრდნობიან მოსაზრებას, რომ ჭეშმარიტი სოციალური პასუხისმგებლობის და სულისკვეთების მქონე კომპანიები არაერთჯერად, თანმიმდევრულ კამპანიებს ახორციელებენ და მათი ეთიკურობა დროში გამოცდილია. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საზოგადოებისთვის ერთჯერად დონაციებზე უფრო დამაჯერებელი შეიძლება აღმოჩნდეს კონკრეტული გამოწვევის (ამ შემთხვევაში: Covid-19-ის ან მისით გამოწვეული ერთი რომელიმე პრობლემის) საპასუხოდ შემუშავებული ერთიანი სტრატეგია და შესაბამისი აქტივობების ჯაჭვი, რომელიც გარდა ფინანსურისა, ინტელექტუალური, ფიზიკური და დროის რესურსის გამოყოფას გულისხმობს კომპანიების მხრიდან და მათ გრძელვადიან განზრახვაზე მიანიშნებს.

3. კომპეტენციასთან თანხვედრა –  მესამე სასურველი, მაგრამ არასავალდებულო კრიტერიუმი მოიაზრებს, რომ კომპანიის არჩეული კორპორატიული სოციალური პასუხისმგებლობის ღონისძიებები ეხმიანებოდეს მის სფეროს, კომპეტენციას ან თუნდაც ეხებოდეს საზოგადოების იმ წევრებს, რომელთანაც აღნიშნულ ორგანიზაციას მეტი კონტაქტი გააჩნია. არსებულ ვითარებაში მეტად იკვეთება კერძო სამედიცინო დაწესებულებების, ფარმაცევტული და სადაზღვევო კომპანიების სოციალური პასუხისმგებლობის წარმოჩენის შესაძლებლობები. თუმცა, ბუნებრივია, სხვა კომპანიებსაც შეუძლიათ, დადონ თავიანთი წილი აგური საერთო საქმეში და გააკეთონ ეს წინანდელზე უფრო ეფექტურად, თუკი თავიანთ რესურსებს პრობლემის იმ მხარისკენ მიმართავენ, რომელიც მათ საქმიანობასთან მეტად იკვეთება.

Covid-19-თან ბრძოლის ფარგლებში ჩვენი ეკონომიკის გარდაუვალი უკანდახევის გათვალისწინებით, თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ქვეყნის ეკონომიკური სიჯანსაღის შენარჩუნება ვირუსთან გამკლავებაზე არანაკლებ მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, როგორი იქნება მთავრობის და საერთაშორისო დონორების ნაბიჯები, ამ სფეროში ბიზნესის ინიციატივებს ეკონომიკის მნიშვნელოვანი წინწამწევის როლი შეიძლება ჰქონდეს. ეს შეიძლება გახდეს სწორედ ის ნიშა, რომელიც ბიზნესმა უნდა აირჩიოს იმისთვის, რომ აღნიშნული კრიზისის პირობებში უფრო ეფექტიანად შეძლოს საკუთარი პოტენციალის გამოყენება საზოგადოების სასიკეთოდ.

ავტორი: მარიამ ქავთარაძე

კვლევის მენეჯერი, ACT BUSINESS

მარიამ ქავთარაძე - DONE

 

მთავარი გვერდი სტატიების არქივი ბიზნესის სოციალური პასუხისმგებლობის როლი კორონავირუსთან ბრძოლის პირობებში

კონტაქტი

თბილისის ოფისი
მისამართი: თბილისი, ჯონ (მალხაზ)
შალიკაშივილის ქ. 8
ტელ: (+995 32) 2 422 322
ელ-ფოსტა: geo@act-global.com

2016 ეისითი. ყველა უფლება დაცულია.